Een Romeins forum was in een
Romeinse stad het centrale marktplein, waar gehandeld werd
en ook justitiële en officiële burgerlijke bijeenkomsten
plaatsvonden.
Het woord stamt oorspronkelijk af van het Latijnse woord ferre, dat "wegbrengen" betekent
(in de zin dat mensen hun spullen naar de markt brengen).
Het forum was een aanpassing van het Griekse Agora.
Agora was
in het oude Griekenland, zoals bijvoorbeeld in het Athene
van de 5e eeuw v. Chr., het hart van een stad, de plek waar
het sociale leven zich afspeelde, en had daarvoor verschillende
functies: een politieke, een sociale en een commerciële.
Het woord agora betekent verzamelplaats. De agora was in
eerste instantie een ontmoetings- en vergaderplaats voor
de vrije burgers (mannen, want het werk werd in de regel
door de vrouwen en de slaven gedaan). Oorspronkelijk kwam
hier ook de Volksvergadering bijeen. Daarnaast werd de agora
gebruikt als marktplaats en als plek waar men zich kon ontspannen.
Om de agora stonden bovendien vaak tempels die gewijd waren
aan allerlei (hoofdzakelijk populaire) goden.
Zo was de Atheense agora het ontmoetingspunt voor alle Atheense mannen, die
zich op het plein of in de schaduw van de Stoai (zuilenhallen) overgaven aan
hun favoriete bezigheid: de conversatie. Hier kwam men om de laatste nieuwtjes
te horen, en om zich te laten "onderwijzen" door allerlei filosofen.
Door de groei van Athene kreeg elke functie een geëigende plaats toegewezen,
de plenaire zittingen van de Volksvergadering verhuisden naar de Pnyx, maar
het grootste deel van de openbare gebouwen op de Agora bleef (zij het als ruine)
bewaard.